دکتر عزیز عبدالهی
وب سایت رسمی باشگاه فرهنگی ورزشی سپیدرود – فعالیت های ورزشی، بخش عمده ای از زندگی اجتماعی را تشکیل می دهد. نگاهی به روزنامه ها و برنامه های تلویزیون و شبکه های اجتماعی نشان می دهد که بخش قابل توجهی از اطلاعات و زمان افراد در هر جامعه به ورزش اختصاص دارد. (غلامی ترکسلویه همکاران). فارغ از اثرات ساختاری و نهادین، ورزش عاملی برای سلامت و نشاط و هویت آفرینی درجامعه است.
بی گمان، گسترش جامعه و تمدن اخیر موسوم به فراغت بی ارتباط با گسترش ورزش و بسط گونه و نهادهای مرتبط با آن نیست. هم چنین ورزش به عنوان عاملی برای سرگرمی افراد به خصوص قشر جوان، تخلیه احساسات و هیجانات به شمار می رود و نظام های سیاسی خود عامل مهم گسترش تبلیغ ورزش به منظور هدایت افراد به سوی آن می باشند (عنبری)
مروزه ورزش در سرتاسر جهان روند رو به رشدی دارد و کشور ما نیز مانند سایر کشورهای در حال توسعه، در حال ورود به عرصه های بین المللی است. عرصه هایی که همگونی با آنها اندک است و هنگامی که موضوع رقابت و مسابقه پیش می آید، تفاوت آشکار کشور ما با کشورهای برخوردار از دانش علوم ورزشی مشخص می شود. (سجادی)
ورزش فوتبال، یکی از محبوب ترین و مردمی ترین ورزش های جهان است. در ایران نیز، فوتبال از محبوب ترین ورزش هاست و در واقع، بخشی از جامعه است و روز به روز اهمیت بیشتری می یابد. به همین دلیل، لازم است که مسئولان و مدیران سازمان های ورزشی توجه زیادی به این رشته داشته باشند. (صادقی و همکاران)
در میان رشته های ورزشی به دلیل اینکه فوتبال پر طرف دارترین رشته ورزشی به جهت فراگیری و گستردگی منحصر به فردش است؛ بیشتر از سایر ورزش ها بازتابندگی ویژگی های فرهنگی جوامع است.
فوتبال به دلیل جذابیت خاص یکی از بیشترین جمعیت های ورزشی دنیا را تشکیل می دهد و جایگاه منحصر به فردی دارد، به گونه ای که به پدیده فراگیر و جهانی بدل شده و برای آن حد و مرزی نمی توان قائل شد. این رشته به دلیل برخورداری از ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی، به طور کامل از حالت بازی ساده خارج شده است، این نکته دلیل توجه به ارتقای این رشته ورزشی در سطح جهان را آشکار می سازد
رشد فوتبال به عنوان یک پدیده تجاری در چند دهه گذشته در همه جوامع و به ویژه در ایران چشمگیر بوده است و یکی از درآمدزاترین صنایع در قرن ۲۱ به شمار می رود.
راه اندازی لیگ حرفه ای فوتبال در ایران اگر چه همسو با سیاست های جهانی فدراسیون فوتبال در راستای تجاری سازی فوتبال در کشورهای عضو می باشد اما توسعه و بقای آن در دنیای تجاری امروز نیازمند تدارک وسایل، تجهیزات، فرهنگ، قوانین و آئین نامه های مخصوص به خود است. بررسی های انجام شده حاکی از آن است که فوتبال کشورعلی رغم پای گذاشتن به عرصه حرفه ای گری هنوز نتوانسته است به اندازه کافی از حمایت گسترده بهره کافی ببرد. (سجادی و همکاران)
با این مقدمه به بررسی وضعیت فوتبال گیلان می پردازیم. علی رغم این که توانایی ها و پتانسیل های زیادی برای توسعه فوتبال در گیلان وجود دارد، متاسفانه شاهد رشد و توسعه فوتبال به صورت سامان مند و حرفه ای و پیشرفته در استان نیستیم. البته همواره، تیم هایی از گیلان در سطح لیگ برتر حضور داشته اند، اما شرایط نامناسب مالی این تیم ها، امکان توسعه فعالیت های آنان را ممکن نساخته است و سقوط داماش و ملوان از لیگ برتر به لیگ ۱ و ۲ نتیجه چنین ضعف هایی در ساختار فوتبال گیلان است.
به نظر نگارنده اولین و مهم ترین چالش اساسی در فوتبال استان، عدم برنامه ریزی بلند مدت است. با توجه به نقش آشکار مدیریت و برنامه ریزی بلندمدت و استراتژیک در توسعه و پیشرفت، محقّقان بسیاری این امر را مورد توجه قرار داده اند و برنامه ریزی راهبردی و بلندمدت در سازمان های ورزشی ملّی و منطقه ای را پل موفّقیت به اهداف می دانند و بر آن عقیده اند که با نداشتن برنامه بلند مدت و چشم انداز و اهداف، سازمان های ورزشی نباید متوقع هیچ گونه موفّقیتی چه در سطح ملّی و چه محلّی و منطقه ای باشند.
در استان گیلان یک برنامه ریزی بلند مدت برای سمت و سو دادن به فوتبال وجود ندارد و همین مسئله باعث شده است که کارها به صورت برنامه ریزی هدفمند انجام نشود. وجود بی ثباتی و فقر برنامه در فوتبال استان باعث ایجاد مشکلات اساسی در آن شده است، لذا به مسئولان مربوطه پیش نهاد می شود که به فکر تدوین یک برنامه ریزی جامع برای فوتبال گیلان باشند.
مشکل اساسی بعدی، نابسامانی نظام باشگاه داری حرفه ای در فوتبال گیلان است. مسلما، باشگاه ها اساس و ریشه توسعه رشته های ورزشی هستند؛ بنابراین، لازم است که مسئولان مربوطه توجه اساسی به باشگاه ها و چگونگی اداره آنها داشته باشند.
امروزه، در صنعت ورزش و مخصوصا فوتبال اگر باشگاه ها به صورت حرفه ای اداره نشوند، نظام سازمان یافته ای برای اداره آنها وجود نداشته باشد، از ساختار مدیریتی درستی برخوردار نباشند، درآمد زایی کافی نداشته باشند؛ نمی توانند به موفقیت های بالا دست پیدا کنند.
مدیریت ضعیف بازاریابی در باشگاه ها و کمبود بودجه از دیگر مشکلات دامنگیر باشگاه هاست. در باشگاه های فوتبال استان ، مدیریت بازاریابی قوی وجود ندارد و زمینه به کارگیری واحدهای تخصصی و نیروی انسانی متخصص بازاریابی در این باشگاه ها به خوبی فراهم نشده است. با توجه به نقش بودجه و منابع مالی در بهبود و به ثمر رسیدن برنامه هاو کمبود منابع مالی باشگاه های فوتبال استان، ضرورت دارد به این موضوع توجه شود.
مبود سرمایه گذاری حامیان مالی یکی دیگر از مهم ترین مشلات فوتبال استان است. حامیان مالی باعث می شوند که از یک طرف پشتوانه مالی کافی برای تیم های فوتبال استان به وجود بیاید و از طرف دیگر باعث افزایش انگیزه برای شرکت در فعالیت های ورزشی می شوند؛ لیکن، عواملی چون ضعف بنیه اقتصادی شرکت های تولیدی و صنعتی در استان ، تبلیغات ضعیف و… موجب شده است که در جذب حامیان مالی موفقیتی حاصل نشود.
در استان گیلان توجه اندکی به مقوله استعدادیابی در فوتبال می شود و روش های اصولی برای انجام این کار وجود ندارد. فقدان منطق هزینه – فایده و درآمد زایی اندک در باشگاه های استان، از ضعف های بنیادی موجود دیگر در فوتبال می باشد.
در گیلان، باشگاه های فوتبال بیشتر ماهیت ورزشی دارند و شرایط خاص حاکم بر فوتبال این مناطق باعث شده است که باشگاه ها از ماهیت تجاری بودن و درآمد زا بودن خود دور شوند، در حالی که باشگاه های مطرح فوتبال در جهان علاوه بر رقابت ورزشی، در فکر رقابت تجاری و کسب سود نیز می باشند. هم چنین، هزینه ای که در فوتبال استان می شود بازدهی های لازم را برای آنها به همراه ندارد و نمی توانند در رقابت با باشگاه های متمول دولتی ره به جایی ببرند..
با عنایت به آن چه گفته شد ضرورت دارد مسئولان و سیاستگذاران استان به ویژه مدیران ورزش و هیئت فوتبال جهت حمایت از باشگاه های فوتبال و مرتفع نمودن موانع توسعه فوتبال، راهکارهای اجرایی و مطابق با برنامه ای زمانبندی شده را، پیش بینی نموده و برای توسعه فوتبال در استان، گام های عملی بردارند.