بازنشر/ میلیونر زاغه نشین: نگاهی به پدیده شرط بندی در ایران

وب سایت فرهنگی ورزشی سپیدرود – آمار دقیقی از آن در دست نیست، اما در بحث های خودمانی هر رقمی را که اعلام کنی کسی تعجب نمی کند. تازه تاییدش می کند و کمی که بیشتر فکر می کند می گوید: بیشتر از این هم هست! این روزها برگه های شرط بندی که به توتو شهرت یافته اند، عمومی تر از آنند که کسی بتواند انکارشان کند.

نتایج یافته ها می گوید این پدیده در شمال بیش از سایر نقاط رونق دارد، گیلان و مازندران و گلستان. استان هایی که علاوه بر بیکاری فصلی، مدتی است کشاورزیشان نیز در خطر نابودی است. البته پر واضح است که این پدیده تنها به شمال کشور محدود نمی شود، تب داغ شرط بندی ورزشی مدتی است که تمام ایران را می سوزاند.

از خروس جنگ و ورزا جنگ گرفته تا والیبال تیغی،کشتی گیله مردی و بازی در باشگاه های بیلیارد، همه و همه از پدیده جدیدی حکایت دارند که در شکل های مختلف در جامعه ما جلوه گری می کند. شرط بندی این روزها پا را از بازی ها و تفریحات سنتی فراتر گذاشته و به گیم نت ها و باشگاه های بیلیارد و عرصه خیابان و خانه ما ایرانی ها پا نهاده است.

از حوزه ای کوچک به عرصه ای که نبض زندگی، اقتصاد و فرهنگ در آن می زند. یک نماینده مجلس از یکی از شهرهای شمالی می گوید: «وقتی به روستاهای دورافتاده می‌روم، با صحنه‌هایی روبه‌رو می‌شوم که برایم قابل باور نیست. بچه‌های نوجوان آنجا خیلی بامهارت بیلیاردبازی می‌کنند. توجه کنید که خود بازی ایرادی ندارد، ولی آنها شرط‌بندی می‌کنند.»

تاریخچه مسابقات پیش‌بینی نتایج فوتبال در ایران، به چهارده سال پیش برمی‌گردد. به روایت برخی لنگرود و برخی دیگر بندر انزلی نقطه آغاز بود. برگه‌های ناشناخته‌ای میان اهالی این شهر دست به دست شد که مضمون بخت آزمایی سابق را برای آنها تداعی می کرد.

این برگه‌ها خیلی زود به «توتو» شهرت یافت؛ واژه‌ای برگرفته از بازی تقریبا مشابه ایتالیایی که با همین نام در میان مردم ایتالیا معروف بود. حال در این فرصت کم از آستارا تا استرآباد، درگیر«توتو» شده اند. لطفعلی پورکاظمی نایب رئیس یونسکو در حوزه دوپینگ سازمان ملل متحد می گوید:« ایران جزو چند کشور نخست در شرط بندی‌های ورزشی دنیا قرار دارد و تلاش ما نیز برای حل معضلات این شرط بندی‌های ورزشی است.»

اما در عمل تلاش سازماندهی شده و منظمی برای رویارویی منطقی با این پدیده دیده نمی شود. آنچه هست برخوردهای انتظامی برای جمع آوری برگه هاست. مواجهه سخت با پدیده ای که نگرانش هستیم، اما در آخرین مرحله فرایندی که طی می کند.حتی بی توجه به اینکه این برخورد ها گرهی از مشکل باز نمی کند و حتی مشکل را صد چندان هم می کند.

روی آوردن به سایت های شرط بندی خارجی در فضای اینترنت، عکس العمل آنهایی است که با برخورد سخت پلیس فراری می شوند. فرار می کنند، اما این به معنای کنار گذاشتن شرط بندی نیست. متاسفانه پول های کلان، این بار در سایت های خارجی و به حساب های نامعلوم ریخته می شود.

اما برخورد با «توتو بازها» و بانیان خرده پای این برگه ها چه دردی را دوا می کند، وقتی کارگر روزمزد و کارمند بیچاره و طبقه زیر خط فقری که «شانس» تنها امید آینده اش است، درگیر این بازی میلیاردی است. اگرچه در ماحصل امر همین آدم‌های بیچاره، بازنده این بازی اند و آنها که سرشاخه این سیستم‌ها هستند، به ثروتی میلیاردی می رسند؛ اما جا دارد در نوع مدیریت این پدیده اپیدمیک اندکی تامل کنیم.

عمق ماجرا از« بیکاری فراگیر» و در سطحی کلان تر از «اقتصاد غیرتولیدی» و «جامعه مصرفی» ما حکایت دارد. غلامعلی جعفرزاده نماینده مردم رشت می گوید: حداقل شش سال است که شرط‌ بندی‌هایی مانند توتو در این منطقه اوج گرفته، خود من ارتباط زیادی با مردم برقرار می‌کنم.

وقتی سرزده به محافل آنها در قهوه‌خانه یا دیگر محل ها می‌روم، آنها برگه‌ها را از من پنهان می‌کنند. واضح است آنها شرط ‌بندی‌هایی مانند توتو انجام می‌دهند.

به گفته او، شرط‌بندی روی فوتبال خیلی عادی انجام می‌شود و خیلی‌ها در قهوه‌خانه‌ها برگه‌های توتو را تقسیم می‌کنند یا مغازه‌هایی را برای این کار اجاره کرده‌اند.جعفرزاده می گوید: نبود شغل پایدار برای مردم آنها را وادار می‌کند هر کاری برای کسب درآمد بکنند، حداقل‌اش این است که آنها متوسل به شغل‌های کاذب می‌شوند.

از طرفی چون دولت در حوزه کشاورزی فاقد برنامه پایدار بوده و ایجاد انگیزه نکرده است، بسیاری از کشاورزان گیلانی تک‌محصولی شده‌اند، زیرا آنها شش ماه سال را سر کار هستند و بقیه سال را بیکارند.

دولت باید کاری کند تا آنها شغل دوم پیدا کنند، چون در دوران بیکاری به هر چیزی روی می‌آورند و توتو و انواع شرط‌بندی‌ها رواج پیدا کرده است. دولت برای آنها روی کاغذ شغل پیدا کرده، اما واقعیت این است که این راهکارها تنها روی کاغذ جواب می‌دهد.

از سوی دیگر سیستم کنترلی حاکمیت هم دچار چالشی شده است که آیا این برگه ها واقعا حرام و غیر قانونی است؟ برخی می گویند اگر نام شرط بندی و نیت شرط در کار نباشد، فاقد اشکال است. روی همین حساب طیف وسیعی از این برگه ها با نام هایی غیر از شرط بندی منتشر می شوند.

در میان گروه های مختلف از شرط بندی به عنوان مظاهر «قمار» ، «شرط بندی» ، «حرفه ای گرایی در ورزش» ، «نابوگر ورزش» و یا « پدیده ای خانمان سوز» یاد می شود. آن ها که قمار را عنوان می کنند از احکام شرعی در این باره سخن به میان می آورند.

دسته ای دیگر نام شرط بندی بر آن می نهند و می گویند باید به رسمیت شناخته شود. برخی آن را از الزامات ورزش حرفه ای می شمارند و می گویند اگر برای هزینه کرد این پول ها برنامه ریزی شود می توان آن را باعث رشد ورزش دانست.

از سوی دیگر برخی جامعه شناسان این پدیده را باعث نابودی اعتماد عمومی و علاقه به ورزش در میان مردم می دانند. چرا؟ چون این پول های کلان امکان تبانی در ورزش را به نفع نتیجه خاصی زیاد می کند و این معنای حقیقی ورزش و تماشاگر و حامی را از بین خواهد برد. سوالی می ماند که باید به آن اندیشید: به نظرتان با نابودی نهاد ورزش، جامعه ای که درگیر معضلات اجتماعی ای همچون بیکاری، اعتیاد، خشونت و غیره است، چه آینده ای را تجربه خواهد کرد؟